Ziemia Łużańska i okolice - artykuł prasowy z roku 1938.

 

Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

Ziemia Łużańska i okolice

Wśród malowniczych pagórków, porośniętych lasami szpilkowymi i liściastymi rozłożyła się gmina Łużna wraz z gromadami: Moszczenicą, Szalową, Staszkówką, Wolą Łużańską, Biesną i Mszanką. Ziemia Łużańska i sąsiednich okolic znana jest nie tylko ze swego uroku, ale i z przeszłości historycznej. Dość wspomnieć, że Łużna i Wola Łużańska były siedzibą największego poety wieku XVII Wacława Potockiego, autora „Wojny Chocimskiej: i jednego z najbardziej znanych luminarzy naszej kultury, którego sława wybiegła daleko poza granice Polski. Z Łużnej i Woli Łużańskiej brali udział w powstaniu 1863 r. chłopi łużańscy i ich mogiły pozostałe w lasach b. Kongresówki są świadectwem dużego wyrobienia patriotycznego ludu tutejszego.

W czasach nowszych zarówno Łużna jak Moszczenica, Mszanka i inne były terenem najkrwawszych zmaga wielkiej wojny. Z okresu tego pozostały wielkie cmentarze wojenne. Cmentarz wojenny na Pustkach w Łużnej, położony na zboczu południowym, z wysoką wieżą drewnianą, w kształcie słowiańskiej gontyny na szczycie, widzianą w promieniu kilku mil, ściąga od kilkunastu lat rzesze turystów. Również kamienna, czworograniasta wieża wojskowego cmentarza w Staszkówce widoczna zdaleka, ślad tragicznej przeszłości ziemi gorlickiej.

Doskonałe położenie, zdrowe, leśne powietrze, wzorowo zbudowane gospodarstwa, zaciszne lasy, stacja kolejowa odległa o półtora kilometra od siedziby gminy, poczta, telefon i telegraf na miejscu, sklepy Kółka Rolniczego, Mleczarnia Spółdzielcza, Towarzystwo Teatru i Chóru Włościańskiego, Związek Strzelecki, Kasa Stefczyka, oraz cały szereg innych stowarzyszeń oświatowo kulturalnych stanowią idealne warunki dla tych turystów i letników, którzy chcą uniknąć gwarnych, rojnych i modnych letnisk, a pragną rzetelnego i taniego wypoczynku wśród podkarpackiej zdrowej przyrody. Ci wszyscy, którzy chcą mieć pełne wygody, kontakt z światem i życie wiejskie w niefałszowanej postaci, a równocześnie pragną ciszy i spokoju, mogą to znaleść w gminie Łużna i jej gromadach.

Wysowa - 1935

 

1935.

Gorlice, miasto pracy - artykuł prasowy z roku 1938.

 Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

Gorlice, miasto pracy.

Gorlice, oto miasto, znane powszechnie i szeroko – a to zarówno z historii 1915 roku, kiedy tu właśnie największa bodaj bitwa szalała – jak i ze skarbów ziemnych tj. ropy, która się w Gorlickim masowo dobywa. A chociaż Gorlice leżą nieco na uboczu i nie mają dogodnych połączeń kolejowych – przecież tętni tu życie, zarówno handlowe, jak i kulturalne – tak silnie i dodatnio, iż Gorlicom przydano ogólnie nazwę małego Borysławia!

Wielka wojna zniszczyła miasto doszczętnie, bowiem Gorlice leżały na samej linii bojowej. Szereg lat dźwigało się miasto, lecząc swe ciężkie rany, odbudowując zniszczone domy i osiedla. Dziś – chwała Bogu, dzięki wysiłkowi społeczeństwa i dzięki usilnej pracy, Gorlice wróciły nie tylko do dawnego stanu, ale znacznie pod względem rozbudowy inne miast wyprzedziły.

Mają też Gorlice wiele zadań do spełnienia, które starają się w miarę możliwości szczęśliwie rozwiązywać. Przemysł naftowy to bogactwo społeczne! A dalej: skarby wód mineralnych, których w powiecie wiele. Nic więc dziwnego, że Gorlice starają się o propagandę swych wartości turystyczno-letniskowych, które z każdym dniem stają się coraz bardziej i ogólniej znane. A dalej: Łemkowszczyzna i jej etnograficzne i polityczne wartości wymagają kulturalnego umysłu, który nie obcy jest gorlickiemu Włodarzowi powiatu. Stąd ku ogólnemu zadowoleniu bezwzględnie wszystkich idzie wybitna praca zarówno w powiecie, jak i mieście, a symptomem jej jest zarówno zadowolenie jak i wzbogacanie się społeczeństwa gorlickiego.

Pewnie, że jest jeszcze wiele do zdziałania i są liczne sprawy, wymagające koniecznego rozwiązania. Do takich należy: sprawa połączeń kolejowych, sprawa nowej ustawy naftowej, sprawa kredytów na rozbudowę istniejących zdrojów, sprawa linii kolejowej: Gorlice – Wysowa – Krynica itp. Wszystkie te jednak sprawy są poważnie rozważane a akacja ich unormowania i szczęśliwego rozwiązania postępuje naprzód.

Gorlice, mimo swej niewielkiej ilości mieszkańców, wykazują rozmach godny wielkiego miasta, a to w dużej mierze dzięki nafcie, która ściąga tu wielu obcych i zainteresowanych. O ile też uda się Gorlicom usprawnić połączenie komunikacyjne, a to kolejowe i drogowe – liczyć się trzeba z tym, że to miasto energii i pracy stanie się w niedługim czasie poważnym centrum przemysłowo-handlowym, czego temu pracowitemu miastu życzyć należy z całego serca.

Gorlice mają też przed sobą, przyszłość, a posiadając walory zarówno przemysłowe jak i letniskowe są w tym szczęśliwym położeniu, że mogą jasno patrzeć w jutro. Które dla miasta jak i powiatu musi się ukształtować szczęśliwie. KI.

Wysowa-Zdrój u źródeł rzeki Ropy - artykuł prasowy z roku 1939.

 

Wysowa- Zdrój u źródeł rzeki Ropy.

Na wschód od Krynicy Zdroju na biało-czerwonym szlaku turystycznym wznosi się potężny kopulasty grzbiet graniczny utworzony z góry Lackowej (1001 m) i nieco niższego szczytu Ostrego Werchu z przygórzem Czigielki, należącego do Polski po ostatniej korekturze południowej granicy, - grzbiet, którym przebiega główny wododział europejski między morzem Bałtyckim i Czarnym. W pofałdowanych a często urwistych stokach Ostrego Wierchu, wśród lasów szpilkowych i liściastych kryją się źródła rzeki Ropy, która już po kilku kilometrach swego biegu zebrawszy liczne potoki tworzy wspaniałą i obszerną dolinę wysowską. W dolinie tej a raczej kotlinie położona jest Wysowa, osada stara, pamiętająca jeszcze czasy piastowskie, niegdyś własność rodziny Gładyszów.

Wysowa od wielu lat jest uzdrowiskiem z prawem poboru taksy. Klimat ma podgórsk, łagodny, bez dokuczliwych wiatrów i gwałtownych zmian temperatury. Cudne wokół krajobrazy duża możliwość wycieczek po okolicy dzięki dogodnym szlakom turystycznym do Krynicy, Grybowa, Gorlic, Żmigrodu i Dukli. Jak już wspomniano między między Gorlicami a Wysową kursuje autobus Jasielskiej Spółki Autobusowej. Wyjazd z Gorlic codziennie o godzinie 15:30 zaś wyjazd z Wysowej do Gorlic 5:45 rano. Cena biletu autobusowego w jedną stronę 3 zł 50 gr. od osoby. - W wielkim parku zdrojowym wytryska 7 źródeł wód mineralnych, szczaw alkalicznych żelazistych o wysokiej mocy leczniczej. Obok źródeł istnieją łazienki do kąpieli mineralno-gazowych i borowinowych. Taksa zdrojowa niżej 10 złotych zależnie od przyznawanych zniżek. Najwięcej pomocną i szeroko w całym kraju w butelkach rozpowszechniona jest woda ze źródła „Słony”. Woda słona z tego źródła jest znakomitym środkiem leczniczym w chorobach narządu oddechowego jak nieżyt krtani, oskrzeli, chroniczna rozedma płuc, dychawica i przewlekła gruźlica płuc. W chorobach narządu pokarmowego leczy szybko schorzenia żołądka, nieżyt kwaśny, wrzody trawienne żołądka i dwunastnicy, nerwicę jelit, zaparcie, schorzenie dróg żółciowych, cukrzycę, otyłość i złą przemianę materii.

Woda ze zdroju Wacław ma szerokie zastosowanie w leczeniu blednicy, niedokrewności, nerwicy wegetatywnej oraz w zaburzeniach czynnościowych kobiecych narządów rodnych. Zdrój Bronisław szczawa alkaliczno-słono-żelazisto-siarczana z ogromną ilością bezwodnika węglowego zużyty został do kąpiel mineralno-gazowych. Opieka lekarska stała. Wszelkich informacji udziela odwrotną pocztą Zarząd Zdrojowy w Wysowej. Poczta i telefon w miejscu.Z pośród kilku pensjonatów z stale pełną frekwencją, a zarazem i dobrą kuchnią cieszy się pensjonat Helena własność Michała Mruka.

W ciągu lipca bieżącego roku w Wysowej przebywało 650 kuracjuszy.

Źródła siarczane w Wapiennem - artykuł prasowy z roku 1939.

 Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

Źródła siarczane w Wapiennem.

 

Na wschód od Gorlic u podnóża Ferdela i Kornutów w pięknej kotlinie znajduje się zdrojowisko o wodach siarczanych czynne już w 1812 roku, w którym to czasie leczyli się w Wapiennem żołnierze Napoleńscy.

Wapienne przed wojną światową posiadało rozbudowany zakład zdrojowy, który w czasie działań wojennych został spalony. Dziś wybudowano tu łazienki i kilka will. Kąpiele siarczane i borowinowe powodują szybkie leczenie reumatyzmu, artretyzmu i wyrzutów skórnych na tle złej przemiany materii. W okresie nasilenia ruchu kuracjuszy zakład zdrojowy wydaje 250 kąpieli dziennie. Z Wapiennego prowadzi najpiękniejszy szlak zielony do rezerwatu przyrodniczego na Kornutach i dalej na Magurę Wątkowską (847) Żmigrodu i Dukli. Komunikacja do Gorlic 12 kilometrów przy pomocy dorożek. Informuje Zarząd Zakładu w Wapiennem powiat Gorlice.

Szymbark wzorowe letnisko powiatu gorlickiego. Bystra - artykuł prasowy z roku 1938.

 Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

Szymbark wzorowe letnisko powiatu gorlickiego.

 

W dolinie rzeki Ropy w odległości 6 kilometrów na południe od Gorlic, pomiędzy lesistymi górami leży wioska letniskowa Szymbark, gdzie od roku prowadzone są prace nad założeniem wzorowego letniska ze wszystkimi urządzeniami dla wygody najbardziej nawet wymagającego letnika. Obecnie letnicy znajdują pomieszczenie w 3 pensjonatach dworskich i w prywatnych domach. Główny pensjonat dworski obok zabytkowego zamku rodziny Gładyszów w Szymbarku został wynajęty w całości przez  Związek Pracowników Umysłowych jednej z fabryk w Lublinie.  Informacji udziela Zarząd Gromady w Szymbarku.

Bystra.

Niedaleko od Szymbarku u podnóża góry maślanej i Zielonej leży Bystra, w której przy dworze w sezonie letnim dobrze prosperuje pensjonat. Do Bystrej przybywa dużo letników ze Śląska. Odległość od Gorlic 8 km. Telefon w miejscu. Utrzymanie tanie.

Atrakcje turystyczne powiatu gorlickiego - artykuł prasowy z roku 1939.

 

Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

Atrakcje turystyczne.

 

Wokół doliny Ropy w powiecie gorlickim obok wielu cmentarzy wojennych, rezerwatu przyrodniczego na Kornutach, miejscowości letniskowych i zdrojów do atrakcji turystycznych należą z zabytkowego budownictwa kościoły w Szymbarku, Szalowej, Sękowej, Libuszy, Binczarowej i Bieczu, gdzie znajduje się Dom Kromera, ciekawa wieżą ratuszowa i resztki murów starożytnego grodu. Nie mniej ciekawym jest gorlickie zagłębie naftowe z lasem wież wiertniczych. Warto również zaglądnąć do wylęgarni pstrągów w Bodakach koło Wapiennego lub w Foluszu na północnym stoku Kornutów.

Jasło - artykuł prasowy z roku 1932.

 Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

JASŁO

Wśród całego szeregu mniejszych miasteczek woj. Krakowskiego, Jasło bezsprzecznie czyni wrażenie najkorzystniejsze. Świetnie zabrukowane, dobrze rozplanowane, posiada cały szereg ładnych nowoczesnych budynków – nic więc dziwnego, że przypomina…  Europę! Korzystne wrażenie potęguje czystość panująca na ulicach oraz duży dobrze utrzymany park położony w samym sercu miasta. Jeżeli Jasło liczy 10.000 mieszkańców, to nie ulega wątpliwości, że w niedzielę czy święto, każdego z nich spotkać można w tym parku. Pod adresem pana inż. Bielskiego przesłać winniśmy specjalne gratulacje, gdyż zabudowania , o których mowa są jego zasługą.

Obecny Komisarz miasta p. Jerzy Lgocki urzędowanie swe objął w b. ciężkich warunkach, gdyż – gmina nie posiadała wówczas zupełnie żadnego majątku, za wyjątkiem przedsiębiorstw, z których elektrownia była bardzo zadłużona. W kasie zastał 5115 zł. podczas gdy na same pensje i robociznę niezbędna była suma przeszło 15.000 zł. Drobne długi sięgały 100.000 zł. Tak się przedstawiał stan w lutym 1931 r. Dziś sytuacja się poprawiła, a miasto ze swych instytucyj czerpie poważne dochody. Rzeźnia miejska jest budowlą starą i brak jej elementarnych urządzeń. Obecny kryzys nie pozwala jednak n wybudowanie nowej rzeźni – co słusznie p. Komisarz uważa za sprawę pierwszorzędnej wagi.

Szkolnictwo jest dość dobrze rozwinięte. Funkcjonują 4 szkoły 7–kl. powszechne, wszystkie w budynkach miejskich, gimnazjum humanistyczne, prywatne żeńskie, 3–letnia szkoła handlowa niższego typu.

Z inwestycyj wymienić należy przerobienie w elektrowni motorów Diesla na gazowe, a to celem uzyskania oszczędności. Wszystkie dzierżawy zostały przez p. Lgockiego odebrane i prowadzone są obecnie pod zarządem własnym, na czem miasto b.wiele zyskało. Opłaty podwyższyły się o 100% przyczep dodatkowe podatki nie zostały wprowadzone. Zawarta została nowa umowa z „Polminem” co przyniosło miastu łącznie ok. 50.000 zł. rocznie. Rozszerzenie sieci gazociągów, stanowi najbliższy projekt inwestycyj.

Podkreślić należy, że p. Lgocki trzymając czujnie rękę na pulsie gospodarki miasta, zwraca baczną uwag ę na zbyt… egoistyczne zapędy poszczególnych jednostek…

Praca p. Lgockiego stwierdza jeszcze raz niezbicie, że obcna cieżka sytuacja wielu naszych miast, jest często rezultatem nie tyle kryzysu, ile indolencji gospodarki miejskiej, i że uczciwa, a energiczna ręka niejedną sytuację, zdawałoby się beznadziejną, w szybkim czasie uzdrowić potradi.

(m.b.)

Sękowa - artykuł prasowy z roku 1938.

Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

 

Sękowa

Sękowa jest małym letniskiem i zimowiskiem położonym w dolinie rzeczki Sękówki. Stacja kolejowa Gorlice odległa jest o 6 km, dojazd furmanką 3 zł. Lekarze, apteki i szpital w Gorlicach. Urząd pocztowy i telefon w miejscu. Kąpiel rzeczna w Sękówce. Sezon letni: frekwencja około 50 osób.

Zabudowa rozprószona, pomieszczenie u gospodarzy. Czynsz za izbę 15 zł miesięcznie. Sklepy spożywcze, masarnie i piekarnia na miejscu. Utrzymanie dzienne od 1.50 zł do 2 zł. Liczne sady zapewniają owoce. 2 źródła siarczane, niebadane. Bliskie lasy okoliczne, z wolnym zbieraniem grzybów jagód. Godne widzenia: kościół z XIV w., cmentarze wojenne, położne na stokach okolicznych gór, stara cerkiew w Pętnej. Wycieczki na górę Rychwałdzką (629 m.), Magórę Nowicką (814 m), Magórę Małastowską (645 m), Ostrą górę (735 m) i Kornuty (831 m.) Z góry Rychwałdzkiej i Magóry Nowickiej w dnie pogodne piękny widok na Tatry.

Ożywiony ruch kuracjuszy i turystów w powiecie gorlickim - artykuł prasowy z roku 1939.

 

Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

Ożywiony ruch kuracjuszy i turystów w powiecie gorlickim.

Beskid Niski z racji włączenia go w całości do Centralnego Okręgu Przemysłowego stał się ostatnio przedmiotem dużego zainteresowania ze strony kuracjuszy, letników i turystów, co w wysokim stopniu przyczynia się do przyspieszenia zagospodarowania tych terenów, tak pod względem letniskowym jak i turystycznym oraz ujawnienia i spopularyzowania tych wszystkich wartości, jakie są warunkiem skutecznych wywczasów letnich.

Przede wszystkim Beskid Niski, zresztą jak już sama nazwa głosi, składa się z szeregu malowniczych nie wysokich pasm górskich, dochodzących zaledwie do 1000 m. nad poziom morza a wskutek tego bardzo przystępnych i dla starszych nieraz sercowo osłabionych i dla młodzieży jeszcze nie zaprawionej do przebywania w wyższych regionach górskich. Łagodne stoki gór urozmaicone krajobrazy, dużo zieleni, wielkie nasłonecznienie, czyste powietrze i bogactwo wód mineralnych oto walory Beskidy Niskiego, które leczą szybko nadwątlone zdrowie szukającym tu wypoczynku i wywołują przyjemny i radosny nastrój psychiczny.

Liczne rzeki i potoki o rwącej wodzie nadają się szczególnie do kąpieli, która pobudza krążenie krwi i odświeża ciało. Rozległe lasy dają dużo balsamicznej woni i miły cień. Są też one prawdziwą kopalnią jagód i grzybów.

W chwili obecnej najbardziej atrakcyjną w Beskidzie Niskim jest dolina rzeki Ropy, udostępniona w bieżącym roku przez zaprowadzenie codziennej stałej komunikacji autobusowej na linii Tarnów – Jasło – Gorlice – Wysowa Zdrój oraz przez bliskość stacji kolejowych w Grybowie, Stróżach i Gorlicach. W dolinie Ropy jest wiele miejscowości letniskowych, z których wymienimy najważniejsze jak Wysową Zdrój, Szymbark, Bystrą, Wapienne Zdrój i wreszcie Gorlice, jako miasto koncentrujące cały ruch turystyczny i letniskowy zachodniej części Beskidu Niskiego.

 

Ciężkowice - 1928

2.04.1928

Gorlice - 1895

28.05.1895

Bobowa - artykuł prasowy z roku 1938.

Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.

BOBOWA

Miasteczko Bobowa, leżące niegdyś na szlaku karawan handlowych, prowadzącym z Polski przez Węgry na Wschód do Turcji i dalej, zamożne i znane, po pożarze w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku straciło swój dawny, rodzimy charakterystyczny wygląd miasteczka polskiego. Budowa kolei, biegnącej z Tarnowa przez Sącz do Orłowa, w stronę Węgier, ułatwiła mieszkańcom kontakt ze światem, ale równocześnie spowodowała powolne zamieranie tak kwitnącego tutaj dawniej ruchu handlowego.

Przywileje targowe i jarmarczne, nadawane: „Oppidum Bobowa” przez szereg królów polskich, jak Jana III Sobieskiego i Władysława IV i innych, znajdujące się w archiwach słynnego dawniej Cechu Rzemieślniczego Bobowskiego, w aktach parafialnych lub dworskich, stanowiąobecnie jeden z nielicznych śladów dawnej świetności tego osiedla. Obecnie słynie Bobowa z wyrabianych klockowo–koronek, które znalazły uznanie nie tylko w kraju, lecz i za granicą, a nawet i w Ameryce (Grand Price Złoty medal na powszechnej wystawie światowej w St. Luis w Stanach Zjednoczonych). nad podniesieniem tego przemysły chałupniczego – pracowała przez szereg lat istniejąca już za czasów austriackich Krajowa Szkoła Koronkarska, finansowana przez  ówczesny Wydział Krajowy. Obecnie szereg kursów, prowadzonych przez fachowe siły nauczycielskie doskonali coraz bardziej te wyroby. Ostatnio poza koronkami bawełnianymi cieszą się dużym powodzeniem koronki, wyrabiane z krajowych nici kolorowych lnianych.

Ślicznie położona, mając za tło góry: Chełm i Jaworze, w okół lasy szpilkowe, a blisko rzekę Białą, stację i przystanek kolejowy, dogodne połączenia kolejowe we wszystkich kierunkach, pocztę, telegraf, aptekę, 3 lekarzy, Spółdzielnię Mleczarską – posiada Bobowa jako osiedle wraz z przylegającymi gromadami: Brzaną, Jankową, Siedliskami, Stróżną, Wilczyskami i Stróżami wszystkie warunki potrzebne do ściągania letników, potrzebujących świeżego, górskiego powietrza.

Z zabytków, zachowanych dotychczas zasługują na wzmiankę: murowany, prymitywny kościółek św. Zofii – dawniej zbór arjański – pochodzący z XV wieku, z cudownym obrazem Św. Zofii, malowanym na drzewie ze szczątkami kamiennych kropielnic, z odrzwiami kutymi z kamienia, zabytkowymi ornatami i naczyniami liturgicznymi a dalej kościół parafialny pod wezwaniem „Wszystkich Świętych”, pochodzący z wieku XVI go, kryjący wiele godnych widzenia pamiątek: jak naczynia liturgiczne, dawne ornaty, obraz Chrystusa na Krzyżu, malowany przez Jacka Malczewskiego i tp.

Dwór bobowski, pochodzący z wieku XVI zasługuje na wzmiankę z tego względu, że w dworze tym przebywał w roku 1917 przez szereg tygodni Pierwszy Marszałek Polski Józef Piłsudski, kiedy po odmówieniu przysięgi przez I Brygadę Legionów w spokoju i ciszy, bo tylko w towarzystwie swego adiutanta porucznika Wieniawy – w ciężkich przełomowych dla sprawy niepodległościowej chwilach kuł w zamyśleniu plany i zamiary do przyszłych swoich wielkich poczynań.

W oddalonej od Bobowy o niecałe 4 klm. gromadzie Wilczyska – w przysiółku Jeżów można zwiedzić murowany dworek obronny – położony na prawym brzegu rzeki Białej. Zniszczony w czasie wojny częściowo dwór w Jeżowie, obecnie własność Dra Kazimierza Ramułta – posiada na pierwszym piętrze dwie sale – alkowy dobrze zachowane, ze ścianami odobionymi malowidłami z XVII w., rzeźbionymi ozdobami odrzwi i dawnymi kominkami.

W rogu południowo wschodnim zameczka zachowała się baszta eliptyczna rozszerzona na wysokości piętra ślepymi wykuszami.