niedziela, 25 listopada 2018

A. Janowski, Dwory, zamki i pałace. Pałac w Dukli - artykuł prasowy z roku 1912.


Zachowano pisownię oryginalną. Źródło u autorów.


Dwory, zamki i pałace. Pałac w Dukli.

               Ważna handlowo i strategicznie przełęcz Dukielska musiała być broniona przez fortyfikacye. Wznosił więc tutaj zamek nad Jasiołką, który był w posiadaniu Kobylańskich, Czykowskich!1503), Jordanów (1540), Zborowskich (1600), Męcińskich (1601), wreszcie Mniszchów (1638).



               




























               Przy częstej zmianie właścicieli zamek prawie  rozsypał się w gruzy, a na jego miejscy nowy dziedzic Franciszek Bernard Wandalin Mniszech wzniósł do dziś istniejący pałac. Brat carycy Maryny musiał urządzić sobie prawdziwie pańską rezydencję. Rozpoczęte jednak roboty ukończył dopiero jego wnuk Jerzy Wandalin Mniszech marszałek w. koronny w 1709 roku.
                Możni komesowie „de Magna Konczyce” nie lada dzielnych sprowadzili architektów i stworzyli dzieło godne pańskich rezydencyi pod Paryżem lub Wiedniem, pomimo, że przeróbki późniejsze, zwłaszcza zaś z 1875 roku, znacznie zeszpeciły prostotę i majestat pierwotnego planu.
                Wspaniałości zewnętrznej odpowiadał też przepych wewnętrzny, gdyż sale były zdobne w buazarye, klamki i zamki były ze złoconych bronzów, piękna kaplica, sala muzyczna i kilkadziesiąt pokojów czyniły rezydencyę dukielską prawdziwie magnacką.
                Za pałacem ciągnie się wspaniały park, obramowany z jednej strony biegiem Jasiołki. W rysunku parku znać dobrze system wersalskiego Le Notre’a operującego basenami wód i szpalerami drzew. Taras nas Jasiołką zdobiły ciosowe wazy, armatury, do ogrodu wiodła przepysznie kuta brama żelazna, w cieniu drzew rozrzucone były ciosowe ławy i stoły, również rzeźbami pokryte.



                Obok pałacu wzniesiony był teatr, w którym wykwintne towarzystwo dukielskie grywało komedye Bohomołca i innych, a w szeregach aktorów byli np., J.W. Imć Pan Szczęsny Potocki, chorąży w. kor., i pani chorążyna, Mniszchówna z domu, panny Wodzickie, starościanki stobnickie, oraz cała wykwintna sosie ta dukielskiego dworu. Wrzało tu wesołe, beztroskie życie stanisławowskie, gdy przygotowano do wystawienia komedye, np. „Żona poczciwa, komedya  w III aktach przez JWJMP. Tadeusza z Lipego na Lipsku Lipskiego, kasztelana Łęczyckiego, orderu orła białego, kawalera woysk J.K.M. y Rzeczypospolitey Generała majora wydana. Na Theatrum Dukielskim Grana w Dukli”.
               Tak się bawiono na dworze dukielskim, który dziś posmutniał i poszarzał, a w sylwecie swej i wielkim parku, co z czasem wyłamał się z Le Notre’owych linii, dawną swą świetność tylko przypomina.

Al. Janowski.

Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza